Sunday, January 16, 2022

कक्षा आठवीं विषय:हिंदी व्याकरण (विशेषण)



 विशेषण:

जो शब्द संज्ञा या सर्वनाम शब्द की विशेषता अर्थात उनके गुण,

दोश, रुप, आकार, संख्या  आदि का बोध कराते हैं  उन्हें विशेषण

करते हैं.


 विशेषण  जिस संज्ञा या सर्वनाम की विशेषता बताते हैं उन्हें विशेष

कहा जाता है.

 

जैसे,

1) हे मातृभूमि तेरे चरणों में शीश  नवाउ

 तेरे- विशेषण

 चरणों- विशेष्य


2)राजा ने चारों बेटियों को गेहूं के  100  100  दाने  दिए

 100 100-  विशेष्य

 दाने- विशेषण

3) कटु वचन तो  सदा बोते हैं कांटे

 कटु- विशेषण

 वचन- विशेष्य


 विशेषण के भेद

1)गुणवाचक विशेषण: जो शब्द संज्ञा या सर्वनाम  के गुण, दोश, रुप, रंग,आकार  आदि

का बोध कराते हैं  उन्हें  गुणवाचक विशेषण कहते हैं.


 जैसे,

काला, हरा, लंबा, कायर, वीर आदि


1) छोटी बहन तनिक बच्ची थी

 छोटी- विशेषण


2) नया ठेकेदार ईमानदार था

  इमानदार- विशेषण


3) बहुमंजिला इमारत बन रही थी

 बहु मंजिला- विशेषण


2) संख्यावाचक विशेषण- जो शब्द संज्ञा या सर्वनाम की संख्या का बोध कराते हैं

उन्हें संख्यावाचक विशेषण कहते हैं

 जैसे, 

दो सोने के सिक्के, 7 किलोमीटर

1) 5 साल बाद राजा ने राजकुमारी को बुलाया

2) हर तीसरे दिन आ जाते हैं

3) राजा ने सभी को गेहूं के सौ- सौ दानेदिए


3)  परिमाणवाचक विशेषण: जो शब्द संज्ञा या सर्वनाम की मात्रा( नापतोल) का बोध कराते हैं

उन्हें परिमाणवाचक विशेषण कहते हैं

 जैसे,

2 मीटर कपड़ा, 4 किलो चीनी,

1) आपकी चाय में कितनी चीनी  डालू?

2) डिब्बे में 1 किलो दाल है

3) मैंने आपके दिए 100 दानों से इतनी अधिक फसल तैयार की है


4) सार्वनामिक विशेषण:

जो सर्वनाम शब्द वाक्य में विशेषण का कार्य करते हैं उन्हें सार्वनामिक

विशेषण करते हैं

 जैसे,

1) यह कुल्हाड़ी मेरी नहीं है

2) गेहूं के दाने कहां है

3) जरूर इसके पीछे कोई मकसद होगा




कक्षा आठवीं विषय:हिंदी व्याकरण (क्रिया के काल)

 


क्रिया के काल

 काल:

क्रिया के जिस रुप से किसी कार्य के करने या समय का बोध होता है

उसे काल कहते हैं


 काल के भेद

1) वर्तमान काल:

क्रिया के  जिस रूप से यह ज्ञात हो कि कार्य अभी हो रहा है अर्थात

हो रहा है उसे वर्तमान काल कहते हैं

 जैसे,

1)इमारत की दीवार न्यू से उठ रही है

 2)मैं साहित्य चिंतन में विश्वास रखता हूं

3)हमारे नाखून  पण के कारण बड़े-बड़े भी हमसे  थरथर ते हैं



2) भूतकाल:

जहां बीता हुआ समय में किसी कार्य के समय में उसे भूतकाल कहते हैं

जैसे

1) अलार्म शोर मचा रहा था

2) सभी लोग परेशान हो गए थे

3) रथ हरे भरे खेतों के सामने आकर रुक गया


 3)भविष्य काल :

क्रिया के जिस रुप से आने वाले समय में किसी कार्य के करने

या होने का बोध होता है उसे भविष्य काल कहते हैं

 जैसे,

1) हम कल शिरडी जाएंगे

2) दंत चिकित्सक एक-एक को बाहर कर देंगे

3) किसी दिन मनुष्य के नाखूनों का बढ़ना बंद हो जाएगा.

कक्षा आठवीं विषय:हिंदी व्याकरण (संज्ञा के भेद)


 संज्ञा के भेद 

1) व्यक्तिवाचक संज्ञा:

जिन वाक्यों में किसी विशेष व्यक्ति, प्राणी, वस्तु या स्थान का बोध  कहलाता है उन्हें व्यक्तिवाचक संज्ञा कहते हैं.


 उदाहरणार्थ,

1) लेखक राजकुमार जी से मिलने गया.

2) आपको पेरिस आना है.

3) राम कैसे आना हुआ.


2) जातिवाचक संज्ञा:

जो संज्ञा शब्द किसी व्यक्ति, प्राणी, वस्तु या स्थान पूरी जाति का बोध कराते हैं उन्हें जातिवाचक संज्ञा  कहलाते हैं


उदाहरणार्थ,

1) लकड़हारा रोने लगा.

2) बहुमजर्ली इमारत बन रही  है.

3) रानी मुझे बच्ची लगती है.

4) घर के सामने हनुमान का मंदिर है.


 

Sunday, January 9, 2022

इयत्ता आठवी विषय इतिहास धडा चौदावा महाराष्ट्र राज्याची निर्मिती



 1 मे 1960 रोजी कोणत्या राज्याची निर्मिती झाली?

 गोवा

 कर्नाटक

 आंध्र प्रदेश

 महाराष्ट्र

 योग्य उत्तर: महाराष्ट्र


 मुंबई महापालिकेत मुंबईसह संयुक्त महाराष्ट्राचा ठराव कोणी मांडला?

  आचार्य अत्रे

 द. वा. पोतदार

 शंकरराव देव

 यशवंतराव चव्हाण

 योग्य उत्तर: आचार्य अत्रे


 महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री म्हणून कोणी जबाबदारी स्वीकारली?

 यशवंतराव चव्हाण

 पृथ्वीराज चव्हाण

 शंकरराव चव्हाण

 विलासराव देशमुख

 योग्य उत्तर: यशवंतराव चव्हाण


 मावळा या टोपण नावाने व्यंगचित्र काढून जनआंदोलन कोणी व्यापक बनवले?

 लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे

 बाळासाहेब ठाकरे

 शाहीर अमर  शेख

  शाहीर द. ना. गव्हाणकर

 योग्य उत्तर: बाळासाहेब ठाकरे


इंग्रज सरकारने बंगालची फाळणी केव्हा रद्द केली?

 1905

 1906

 1908

  1911

 योग्य उत्तर: 1911


 1915  सालि भाषावर प्रांत रचनेची मागणी कोणी केली होती?

 एस. एम. जोशी

 लोकमान्य टिळक

 प्रबोधनकर ठाकरे

 आचार्य अत्रे

 योग्य उत्तर: लोकमान्य टिळक


 12 मे 1946 मध्ये कुठे आयोजित केलेल्या साहित्य संमेलनात संयुक्त महाराष्ट्र संदर्भात महत्त्वपूर्ण ठराव मंजूर करण्यात आला?

 बेळगाव

 मुंबई

 गोवा

 दिल्ली

 योग्य उत्तर: बेळगाव


 28 जुलै रोजी मुंबई येथे कोणाच्या अध्यक्षतेखाली महाराष्ट्र एकीकरण परिषद भरली?

 लोकमान्य टिळक

 शंकरराव देव

 डॉक्टर राजेंद्र प्रसाद

 प्र के अत्रे

 योग्य उत्तर: शंकर राव देव


 भाषावर प्रांतरचने साठी ‘दार कमिशन’ ची स्थापना कोणी केली?

 शंकरराव देव 

 एम एस जोशी

 लोकमान्य टिळक

 डॉक्टर राजेंद्र प्रसाद

 योग्य उत्तर: डॉक्टर राजेंद्र प्रसाद


इयत्ता आठवी विषय इतिहास धडा तेरावा स्वातंत्र्य लढ्याची परिपूर्ती




 भारतात लहान-मोठी  अशी  600 च्या वर काय होती?

 राज्य

 खेडी

 संस्थाने

 शहरे

 योग्य उत्तर: संस्थाने


 जुनागड—- व काश्मीर या संस्थानाचा अपवाद वगळता सर्व संस्थाने भारतात विलीन झाली

 झांसी

 वडोदरा

 हैदराबाद

 दिल्ली

 योग्य उत्तर: हैदराबाद


 प्रजा मंडळाची स्थापना केव्हा झाली?

 1947

 1927

 1938

 1948

 योग्य उत्तर: 1927


 स्वातंत्र्य भारताचे पहिले गृहमंत्री कोण होते?

 पंडित जवाहरलाल नेहरू

 सरदार वल्लभ भाई पटेल

 स्वामी रामानंद तीर्थ

 नारायण रेड्डी

 योग्य उत्तर: सरदार वल्लभाई पटेल


 जुनागड हे संस्थान कोठे आहेत?

 महाराष्ट्र

  गोवा

 सौराष्ट्र

गुजरात

 योग्य उत्तर:सौराष्ट्र


 जुनागड संस्थान भारतात केव्हा विलीन झाले?

 फेब्रुवारी 1945

 फेब्रुवारी 1946

 फेब्रुवारी 1947

 फेब्रुवारी 1948

योग्य उत्तर:  फेब्रुवारी 1948


 भारतातील सर्वात मोठे संस्थान कुठे आहे?

 हैदराबाद

 जुनागड

  काश्मीर

 गोवा

 योग्य उत्तर:  हैदराबाद


 1938 मध्ये हैदराबाद स्टेट  काँग्रेसची स्थापना कोणी केली?

 सरदार वल्लभाई पटेल

 स्वामी रामानंद तीर्थ

 राजा हरिसिंग

 डॉ. राम मनोहर लोहिया

 योग्य उत्तर: स्वामी रामानंद तीर्थ


 हैदराबाद संस्थान भारतात विलीन करावे, असा ठराव केव्हा करण्यात आला?

 जुलै 1927

 जुलै 1928

 जुलै 1947

 जुलै  1948

 योग्य उत्तर: जुलै 1947


  भारत सरकारने 13 सप्टेंबर 1948 रोजी कोणाविरुद्ध पोलीस कारवाई सुरू केली?

 जुनागड संस्थान

 काश्मीर संस्थान

 गोवा

 निजाम

 योग्य उत्तर: निजाम


Sunday, January 2, 2022

इयत्ता आठवी विषय नागरिकशास्त्र धडा चौथा भारतातील न्यायव्यवस्था


  सर्वोच्च  न्यायालयातील सर्वात ज्येष्ठ न्यायाधीश कोणत्या पदावर नेमले जावेत, असा संकेत आहे?

 राज्यपाल

 परराष्ट्रमंत्री

 सरन्यायाधीश

 न्यायाधीश

 योग्य उत्तर: सरन्यायाधीश


 न्यायमंडळ स्वतंत्र ठेवण्याचा प्रयत्न का केला जातो?

 निर्भयपणे न्यायदान करता यावे

 निर्भयपणे मतदान करता यावे

 निर्भयपणे निवडणूक लढवणे

 यापैकी कोणतेही नाही

 योग्य उत्तर: निर्भयपणे  न्यायदान करता यावे


 सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश वयाच्या कितव्या वर्षी सेवानिवृत्त होतात?

 62

 65

 60

 58

 योग्य उत्तर: 65


 उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश वयाच्या कितव्या वर्षी सेवानिवृत्त होतात?

62

 65

 60

 58

 योग्य उत्तर: 62


न्यायाधीशांना पदावरून दूर करण्यासाठी कोणती प्रक्रिया चालविण्याचा अधिकार आहे?
संरक्षण

 निवड

 महाभियोग

 पदावरून हटविले

 योग्य उत्तर: महाभियोग


 संविधान हा देशाचा कोणता कायदा असतो?

 सार्वजनिक

 खाजगी

 जनहित

 मूलभूत

 योग्य उत्तर: मूलभूत


  सध्या भारतात किती उच्च न्यायालये आहेत?
24

 22

 20

 18

 योग्य उत्तर: 24


 उच्च न्यायालयातील सर्व न्यायाधीशांच्या नेमणुका कोण करतात?

 सर्वोच्च न्यायालयातील न्यायाधीश

 राष्ट्रपती

 राज्यपाल

 मुख्यमंत्री

 योग्य उत्तर: राष्ट्रपती


 महाराष्ट्र व गोवा या दोन राज्यांसाठी कोणते न्यायालय आहे?

 सर्वोच्च न्यायालय

 उच्च न्यायालय

 मुंबई न्यायालय

 जिल्हा न्यायालय

 योग्य उत्तर: मुंबई न्यायालय


 फौजदारी कायद्याच्या आधारे कोणते गुन्हे सोडवले जातात?

 सौम्य स्वरूपाचे

 गंभीर स्वरूपाचे

 तात्पुरत्या स्वरूपाचे

 यापैकी कोणतेही नाही

 योग्य उत्तर: गंभीर स्वरूपाचे


 


इयत्ता आठवी विषय इतिहास धडा बारावा स्वातंत्र्यप्राप्ती

 



हंगामी सरकारचे प्रमुख कोण होते?

 वल्लभ भाई पटेल

 महात्मा गांधी

 पंडित जवाहरलाल नेहरू

 बॅ. जिना

  उत्तर: पंडित जवाहरलाल नेहरू


 राष्ट्रीय सभेची उभारणी कोणत्या तत्त्वावर झाली होती?

 समता

 धर्मनिरपेक्ष

 स्वातंत्र्य

 बंधता

उत्तर: धर्मनिरपेक्ष


1930 साली कोणत्या कवीने  स्वतंत्र मुस्लिम राष्ट्राचा विचार मांडला?

  डॉ.  मोहम्मद इक्बाल

 रवींद्रनाथ टागोर

 बॅरिस्टर जीना

 यापैकी नाही

 उत्तर:   डॉ.  मोहम्मद इक्बाल


भारत किती वर्षांच्या गुलामगिरीतून मुक्त झाला ?

 50

 100

 दीडशे

 200

 योग्य उत्तर: दीडशे


हिंदू मुस्लिम ऐक्य टिकवण्यासाठी कोण झटले?
रवींद्रनाथ टागोर

 महात्मा गांधी

  सरदार वल्लभभाई पटेल

 पंडित जवाहरलाल नेहरू

 योग्य उत्तर: महात्मा गांधी